Xhelal Memeti: Nga Zvicra në Luginë – një rrugëtim që kërkon të kthejë diasporën nga mbështetje në partner strategjik

Xhelal Memeti është Sekretar i Përgjithshëm i Rrjetit Global të Bizneseve Shqiptare dhe përfaqësues i tij për Luginën e Preshevës. I angazhuar njëkohësisht në Zvicër dhe në vendlindje, ai e sheh këtë lidhje të dyfishtë jo si dy realitete të ndara, por si dy dimensione të të njëjtit rrugëtim. Zvicra i ka dhënë disiplinën, profesionalizmin dhe qasjen në tregje ndërkombëtare; Lugina i ka dhënë rrënjët, identitetin dhe një përgjegjës që e ndien thellësisht.

Në këtë intervistë për Journal Magazine, Memeti flet me qartësi për sfidat e sipërmarrjes në një treg konkurrues si Zvicra, për misionin e Rrjetit Global dhe për nevojën që diaspora të kalojë nga faza e remitancave në atë të investimeve të strukturuara. Ai thekson se patriotizmi emocional duhet të evoluojë në patriotizëm ekonomik – duke krijuar prodhim, vende pune dhe mundësi reale. Në një reflektim personal, ai prek edhe çështjen e sigurisë energjetike të Kosovës, duke e parë pavarësinë energjetike si kusht thelbësor për zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik të vendit dhe të rajonit.

Journal Magazine: Zoti Memeti, ju jeni i angazhuar si në Zvicër ashtu edhe në Luginën e Preshevës. Si e menaxhoni këtë lidhje të dyfishtë mes diasporës dhe vendlindjes, dhe çfarë ju motivon të mbeteni aktiv në të dyja frontet?

Xhelal Memeti: Për mua, Zvicra dhe Lugina e Preshevës nuk përfaqësojnë dy realitete të ndara, por dy dimensione të të njëjtit rrugëtim personal dhe profesional. Zvicra më ka dhënë mundësinë të zhvillohem në një mjedis ku vlerësohen puna, disiplina, përgjegjësia dhe profesionalizmi, ndërsa Lugina përfaqëson rrënjët, identitetin dhe një përgjegjësi që e ndiej thellësisht.

Ajo që më motivon të jem aktiv në të dyja frontet është bindja se diaspora jonë ka shumë më tepër për t’i ofruar vendlindjes sesa vetëm mbështetje financiare. Ne kemi krijuar përvojë, kapital, kontakte, dije dhe qasje në tregje ndërkombëtare. Sfida jonë është që këtë potencial ta lidhim në mënyrë të organizuar me potencialin njerëzor dhe ekonomik të vendlindjes.

Besoj se lidhja ndërmjet diasporës dhe vendlindjes duhet të evoluojë nga një marrëdhënie kryesisht emocionale në një partneritet të strukturuar ekonomik dhe zhvillimor.

Journal Magazine: Si biznesmen shqiptar që vepron në diasporë, cilat kanë qenë sfidat kryesore me të cilat jeni përballur dhe si i keni menaxhuar ato?

Xhelal Memeti: Të ndërtosh dhe zhvillosh biznes në Zvicër do të thotë të operosh në një treg shumë konkurrues, ku standardet janë të larta dhe ku besueshmëria fitohet përmes rezultateve, korrektësisë dhe vazhdimësisë.

Sigurisht, gjatë rrugëtimit tim kam hasur sfida të ndryshme. Por kam mësuar se sfidat janë pjesë e domosdoshme e sipërmarrjes. Ato të detyrojnë të analizosh, të përshtatesh dhe të marrësh vendime më të mira.

Një nga mësimet më të rëndësishme për mua ka qenë se kapitali financiar është i rëndësishëm, por kapitali i besimit është edhe më i vlefshëm. Reputacioni, fjala e dhënë, korrektësia ndaj partnerëve dhe profesionalizmi ndërtohen për vite dhe janë baza mbi të cilën ndërtohet një biznes afatgjatë.

Journal Magazine: Ju ushtroni funksionin e sekretarit të Rrjetit Global të Bizneseve Shqiptare. Cili është misioni i këtij rrjeti dhe çfarë prioritete keni vendosur për zhvillimin e tij? Si ndiheni si sekretar në një rrjet që bashkon bizneset shqiptare në diasporë dhe vendlindje?

Xhelal Memeti: Të ushtroj funksionin e sekretarit të Rrjetit Global të Bizneseve Shqiptare është nder, por mbi të gjitha përgjegjësi. Sot kemi mijëra sipërmarrës shqiptarë të suksesshëm në Zvicër, Gjermani, Austri, Shtetet e Bashkuara dhe në shumë vende të tjera. Ky është një potencial i jashtëzakonshëm ekonomik, profesional dhe njerëzor.

Misioni ynë është që këtë potencial ta lidhim. Synojmë të krijojmë ura konkrete bashkëpunimi ndërmjet bizneseve shqiptare, të krijojmë mundësi për partneritete, shkëmbim të përvojave, hyrje në tregje të reja dhe, veçanërisht, të nxisim investime në trojet shqiptare.

Prioriteti ynë duhet të jetë që rrjetëzimin ta shndërrojmë në rezultate konkrete. Nuk mjafton vetëm të takohemi; duhet që nga këto takime të lindin bashkëpunime, kontrata, investime dhe vende të reja pune.

Në këtë frymë e shoh edhe iniciativën “Hambari i Luginës”. Për mua, ajo duhet të jetë më shumë se një projekt – duhet të shndërrohet në një platformë ekonomike ku takohen prodhuesi vendor, sipërmarrësi, investitori dhe diaspora.

Duhet të kalojmë gradualisht nga patriotizmi emocional drejt patriotizmit ekonomik. Mënyra më e qëndrueshme për ta ndihmuar vendlindjen është të krijojmë ekonomi, prodhim, investime dhe vende pune.

Journal Magazine: Si Sekretar i Rrjetit Global të Bizneseve Shqiptare, si e shihni investimin e gazit amerikan në Ballkan? Çfarë mundësish shihni për bizneset shqiptare nga diasporë që investojnë në vendlindje nga ky projekt, dhe a mund të luajë ndonjë rol rrjeti juaj në këtë proces?

Xhelal Memeti: Mendim personal, jozyrtar, bazuar në përvojën time

Si Sekretar i Rrjetit Global të Bizneseve Shqiptare, dua të theksoj se ky është vetëm një mendim imi personal dhe jo një qëndrim zyrtar i rrjetit.

Projekti i gazit Amerikan është një projekt gjigant dhe, sipas mendimit tim, përveçse është i qëlluar, është edhe i domosdoshëm për Kosovën dhe rajonin.

Duke marrë parasysh kapacitetin e prodhimit dhe nevojat që ka aktualisht Kosova për energji, besoj se ky projekt do t’i shërbejë jo vetëm Kosovës, por edhe zhvillimit ekonomik të rajonit. Përveç faktit që do të sigurojmë energji të mjaftueshme për nevojat e vendit, në të ardhmen mund të krijohen edhe kapacitete për eksport.

Një nga përfitimet më të mëdha do të ishte që Kosova të mos ketë më nevojë të shpenzojë miliona euro për importimin e energjisë elektrike, sidomos në periudhat kur kërkesa është më e lartë. Mbi të gjitha, pavarësia energjetike dhe furnizimi stabil me energji janë thelbësore për zhvillimin e qëndrueshëm të ekonomisë.

Pa energji të mjaftueshme dhe të qëndrueshme, është shumë e vështirë të krijohen kushtet për zhvillimin e industrisë së rëndë, për tërheqjen e investimeve të mëdha dhe për funksionimin normal të kompanive të mëdha. Kemi parë shpesh se mungesa apo pasiguria e furnizimit me energji ka qenë një nga problemet kryesore me të cilat janë përballur bizneset.

Për këtë arsye, personalisht besoj se një projekt i tillë duhet të shihet në radhë të parë nga perspektiva e interesit afatgjatë të Kosovës dhe të zhvillimit ekonomik të saj.

Sa i përket partnerit tonë strategjik, Shteteve të Bashkuara të Amerikës, besoj se aleati ynë i përhershëm e ka dëshmuar në vazhdimësi përkushtimin ndaj Kosovës dhe rajonit. Prandaj, jam i bindur se një partneritet i tillë nuk do ta fuste Kosovën në një projekt që do të ishte i pafavorshëm për interesat e saj strategjike.

Sigurisht, çdo projekt i madh duhet të analizohet me kujdes, në mënyrë transparente dhe profesionalisht. Por mendoj se nuk duhet të lejojmë që spekulimet apo interpretimet e ndryshme të analistëve të na bëjnë të harrojmë një fakt themelor: pa energji të sigurt dhe të mjaftueshme, nuk mund të ketë zhvillim të qëndrueshëm ekonomik.

Ky është mendimi im personal, i bazuar në përvojën time dhe në atë që konsideroj interes afatgjatë të Kosovës dhe të ekonomisë së saj.

Journal Magazine: Cila do të ishte këshilla juaj kryesore për të rinjtë që synojnë të ndërtojnë një biznes të suksesshëm, qoftë në Zvicër apo në vendlindje?

Xhelal Memeti: Këshilla ime kryesore është të mos presin momentin ideal, sepse në sipërmarrje ai pothuajse nuk ekziston. Duhet të fillojnë me mundësitë që kanë, por me një vizion të qartë se ku duan të arrijnë.

Të rinjtë duhet të investojnë para së gjithash në dije, profesionalizëm, gjuhë, teknologji dhe rrjetëzim. Nuk duhet të kërkojnë vetëm suksesin e shpejtë, sepse bizneset e qëndrueshme ndërtohen me durim, disiplinë dhe reputacion.

Gjithashtu, do t’i inkurajoja të mendojnë ndërkombëtarisht. Sot teknologjia dhe tregjet globale e bëjnë të mundur që një i ri të jetojë në Luginë, të bashkëpunojë me një kompani në Zvicër dhe të shesë produktin apo shërbimin e tij në Evropë.

Vendlindja nuk duhet parë vetëm si vend nga i cili duhet larguar, por edhe si hapësirë ku mund të krijohen mundësi të reja.

Journal Magazine: Si e vlerësoni rolin e investimeve të diasporës në zhvillimin ekonomik të trevave shqiptare dhe çfarë kushte duhet të krijohen që këto investime të jenë më efektive?

Xhelal Memeti: Diaspora është një nga asetet më të mëdha ekonomike të shqiptarëve. Për dekada ajo ka mbështetur familjet dhe ekonominë përmes remitancave. Megjithatë, faza e ardhshme duhet të jetë transformimi gradual nga diaspora e remitancave në diasporë të investimeve.

Për ta realizuar këtë nevojiten kushte konkrete: siguri juridike, transparencë, institucione efikase, administratë më funksionale dhe projekte serioze ku investitori e di se ku po investon, me kë po bashkëpunon dhe çfarë perspektive ka kapitali i tij.

Veçanërisht për Luginën e Preshevës, zhvillimi ekonomik duhet të konsiderohet çështje strategjike. Kur krijohen vende pune, krijohet perspektivë. Kur ekziston perspektiva, njerëzit kanë arsye të qëndrojnë, të krijojnë familje dhe të ndërtojnë të ardhmen në vendin e tyre.

Prandaj, për mua, ekonomia nuk është vetëm çështje e shifrave dhe e biznesit. Ekonomia është çështje e qëndrueshmërisë dhe e së ardhmes së një vendi.

Journal Magazine: Duke reflektuar mbi rrugëtimin tuaj profesional, a ka ndonjë vendim që sot do ta merrnit ndryshe?

Xhelal Memeti: Sigurisht. Çdo njeri që ka kaluar një rrugëtim të gjatë profesional ka vendime që, me përvojën e sotme, ndoshta do t’i merrte ndryshe. Në disa raste do të kisha vepruar më shpejt, ndërsa në raste të tjera do të kisha qenë më selektiv në zgjedhjen e bashkëpunimeve dhe investimeve.

Megjithatë, nuk do t’i fshija gabimet nga rrugëtimi im. Edhe vendimet që nuk kanë dhënë rezultatin e pritur kanë qenë pjesë e formimit tim profesional dhe më kanë mësuar të jem më analitik, më i durueshëm dhe më i kujdesshëm.

Sot e shoh suksesin ndryshe. Suksesi individual është i rëndësishëm, por suksesi që krijon mundësi edhe për të tjerët ka një vlerë shumë më të madhe.

Ky është edhe vizioni që dua të promovoj për Luginën e Preshevës: të mos flasim vetëm për problemet e saj, por të ndërtojmë zgjidhje; të mos kërkojmë vetëm ndihmë, por të krijojmë ekonomi; dhe të mos e shohim diasporën vetëm si mbështetje financiare, por si partner strategjik të zhvillimit.

Sepse në fund, një vend nuk mbahet vetëm nga dashuria për të – mbahet edhe nga mundësia për të jetuar, punuar, investuar dhe ndërtuar të ardhmen në të.