Rexhep Rama: Një jetë e ndërtuar mbi qëndresë, profesion dhe shërbim ndaj njerëzve

Rexhep Rama është një nga zërat e qetë, por të rëndësishëm, të diasporës shqiptare në Zvicër. Erdhi në këtë vend më 25 tetor 1991, në moshën 18-vjeçare, i detyruar të largohej nga Kosova për shkak të refuzimit të rekrutimit të dhunshëm ushtarak. Nga distanca, ai e përjetoi thellë periudhën e errët të viteve ’90 dhe luajti rolin e tij në angazhimin e mërgatës për mbështetjen e atdheut.

Pas përfundimit të luftës, ia kushtoi jetën profesionit të kujdesit shëndetësor. Për më shumë se dy dekada punoi në institucione zvicerane të kujdesit afatgjatë, derisa në vitin 2020, së bashku me bashkëshorten Sevdije, themeloi AresCare – një Spitex privat që sot operon në kantone St. Gallen dhe Appenzell.

Në këtë intervistë ekskluzive për Journal Magazine, Rexhep Rama flet me qetësi e sinqeritet për sakrificat e viteve të para, për rolin e diasporës, për kalimin nga angazhimi kombëtar në profesionin e shërbimit ndaj njerëzve dhe për mesazhin që dëshiron t’u lërë të rinjve shqiptarë në mërgim.

Një rrëfim për qëndresën, dinjitetin dhe besimin se “bëj mirë dhe e mira të vjen”.

Journal Magazine: Z. Rama, ju erdhët në Zvicër në vitin 1991. Si e përjetuat situatën e rëndë të Kosovës gjatë viteve ’90 dhe çfarë roli luajti diaspora në atë periudhë për ju?

Rexhep Rama: Më 25 tetor 1991, për shkak të refuzimit të rekrutimit të dhunshëm ushtarak, u detyrova të marr rrugën e mërgimit  një vendim i imponuar nga rrethanat, por e vetmja alternativë e mbetur. Mbërritja në Zvicër në moshë të re, krah babait tim, shënoi një pikë kthese jetësore, ndonëse lidhja me Kosovën mbeti e pandërprerë. Vitet e nëntëdhjeta në Kosovë i përjetuam rëndë ishte periudhë e errët që u karakterizuan nga represioni institucional, helmimet, vrasjet dhe mohimi sistematik i të drejtave më elementare, duke e shndërruar pasigurinë në një gjendje të përditshme për çdo familje. Megjithatë, ajo periudhë shërbeu si një proces formësimi dhe qëndrese. Nga distanca, çdo zhvillim në atdhe përjetohej me ndjeshmëri maksimale. Diaspora gjatë asaj kohe e tejkaloi dimensionin e një komuniteti thjesht ekonomik; ajo u konsolidua si shtylla kryesore e mbijetesës së Kosovës përmes mbështetjes financiare, diplomacisë qytetare dhe ruajtjes së identitetit kombëtar. Për mua personalisht, mërgata përfaqësoi një rol të shenjtë ku angazhimi qytetar mori formë e kuptim të plotë dhe të papërseritur.

Journal Magazine: Gjatë viteve të luftës dhe para saj, ju keni dhënë kontributin tuaj për çështjen kombëtare. Si e kujtoni atë angazhim dhe cilat ishin format kryesore të mbështetjes që jepnit?

Rexhep Rama: Ishte një periudhë e shënjuar nga një qëllim absolut: Liria e Kosovës. Çdo kontribut, pavarësisht përmasave, kishte peshë strategjike për mbijetesën e vendit. Angazhimi im personal dhe i të gjithëve u fokusuan kryesisht në menaxhimin e ndihmave logjistike dhe humanitare një proces i strukturuar, i pandërprerë dhe i mbështetur në mënyrë korrekte nga mërgata dhe shteti zviceran. Çdo resurs financiar dhe kohor i dedikohej pa rezerva këtij misioni madhor. Ajo që mbetet vlerë e patjetërsueshme nga ajo epokë është niveli i lartë i kohezionit social brenda komunitetit shqiptar në Zvicër: individë pa njohje të mëparshme u unifikuam menjëherë rreth misionit parësor për mbështetjen e Kosovës tonë.

Journal Magazine: Si ndikoi ajo përvojë e angazhimit kombëtar në formimin e karakterit dhe vlerave tuaja si njeri dhe si profesionist? 

Rexhep Rama: Ajo përvojë konsolidoi bindjen se përgjegjësia shoqërore përbën një standard etik themelor. Përkushtimi ndaj një kauze kolektive imponon disiplinë rigoroze, durim dhe një ndjenjë të lartë solidariteti. Këto parime — integriteti, etika e punës dhe gatishmëria për t’i shërbyer komunitetit përcaktuan drejtpërdrejt orientimin tim profesional të metutjeshëm në sektorin e kujdesit shëndetësor, ku fokusi kryesor mbetet trajtimi dhe mbështetja e individëve në gjendje nevoje.

Journal Magazine: Pas viteve të vështira, ju iu përkushtuat plotësisht profesionit të kujdesit shëndetësor. Si e shihni lidhjen midis atij angazhimi të hershëm kombëtar dhe rrugës profesionale që ndoqët më vonë?

Rexhep Rama: Këtë kalim e konsideroj një vazhdimësi organike të së njëjtës vokacion: mbrojtjes së dinjitetit njerëzor dhe mirëqenies së individit. Pas përfundimit të luftës, paralelisht me stabilizimin e vendit, fokusi im u zhvendos te thellimi i kapaciteteve profesionale. Duke u bazuar në formimin fillestar të mjekësisë në Kosovë, vijova specializimet dhe kualifikimet e avancuara brenda sistemit shëndetësor helvetik. Ushtrimi i suksesshëm i funksioneve drejtuese në institucione shëndetësore zvicerane më mundësoi aplikimin e një standardi të lartë në menaxhimin dhe ofrimin e kujdesit të specializuar për pacientët.

Journal Magazine: Në vitin 2020 themeluat AresCare. Çfarë ju shtyu të krijonit këtë kompani dhe si e lidhni këtë hap me jetën dhe sakrificat e mëparshme?

Rezhep Rama: Themelimi i AresCare në vitin 2020 rrodhi natyrshëm si rrjedhojë e përvojës disadekadëshe në sektorin shëndetësor dhe kërkesës së vazhdueshme të pacientëve e institucioneve partnere. Synimi ishte ngritja e një strukture autonome operacionale, e cila të mishëronte rigorozitetin profesional, qasjen e personalizuar dhe standardet më të larta të shërbimit.Struktura operon mbi konceptin ARES (Ambulant, Rehabilitim, Rekomandim, Vetëpavarësi). Së bashku me bashkëshorten time Sevdijen, e zhvilluam këtë iniciativë në një organizatë të certifikuar të kujdesit shtëpiak (Spitex), e cila sot operon në kantonet St. Gallen dhe Appenzell. Ky hap ndërlidhet drejtpërdrejt me formimin tim të hershëm mjekësor dhe përvojën e akumuluar përgjatë viteve; pa këto themele do të ishte e pamundur marrja e përgjegjësisë për drejtimin e një shërbimi kaq delikat dhe kritik ndaj pacientëve vulnerabël dhe të moshuar.

Journal Magazine: Si e shihni sot rolin e shqiptarëve në Zvicër – si sipërmarrës dhe si kontribuues për komunitetin dhe atdheun?

Rexhep Rama: Gjatë tri dekadave të fundit, pozicionimi i komunitetit shqiptar në Zvicër ka pësuar një evolucion thelbësor. Nga një prezencë e orientuar kryesisht drejt sektorit punëtor, sot kemi një trupë elitëtë konsoliduar sipërmarrësish, mjekësh, specialistësh dhe aktorësh aktivë në institucionet publike e ekonomike zvicerane, pa e reduktuar asnjëherë angazhimin ndaj vendit të origjinës. Ky proces reflekton një tranzicion cilësor nga integrimi fillestar drejt udhëheqjes dhe krijimit të vlerës së shtuar në shoqërinë helvetike, posaçërisht në fushat sociale dhe ato të shëndetësisë.

Journal Magazine: Çfarë mesazhi dëshironi t’u jepni të rinjve shqiptarë në diasporë, duke u nisur nga përvoja juaj jetësore dhe profesionale?

Rexhep Rama: Për gjeneratën e re, ruajtja e identitetit dhe e lidhjes me origjinën mbetet një avantazh strategjik dhe burim orientimi i qëndrueshëm. Përvoja dëshmon se sfidat historike shërbejnë si themele të forta për ndërtimin e suksesit të ardhshëm. I inkurajoj të ndjekin me këmbëngulje formimin akademik e profesional dhe të mos hezitojnë në marrjen e iniciativave sipërmarrëse apo udhëheqëse. Suksesi afatgjatë dhe i qëndrueshëm garantohet vetëm kur bazohet mbi ekselencë profesionale, integritet dhe shërbim ndaj interesit publik.