Intervistë me shqiptaro-amerikanin David Perlleshi: Vendimi kundër Thaçit është i padrejtë, kritikat e Grenellit ndaj një procesi politik duhen marrë seriozisht

David Perlleshi, biznesmen dhe ndërmjetës shqiptaro-amerikan, drejtor menaxhues i shitjeve të investimeve në self-storage te Franklin Street, flet për Journal Magazine pas vendimit të 16 shtatorit ndaj Hashim Thaçit. Ai kërkon që vendimi të lexohet si një i tërë: jo si gjyq ndaj një individi të shkëputur nga lufta, por pa e harruar pse ekzistonte UÇK-ja, në kushtet e dhunës, zhvendosjes me forcë dhe fushatës serbe kundër civilëve shqiptarë të Kosovës.

Perlleshi nuk e vë individin mbi ligjin. Ai ndan përgjegjësinë për një akt të provuar nga rishkrimi i një lëvizjeje çlirimtare. Për të, reagimi i diasporës pas vendimit ishte i menjëhershëm dhe në masë të madhe zemërim, sepse për shqiptaro-amerikanët ajo histori mbetet personale. Ai merr seriozisht kritikën e Richard Grenell-it, i cili e quajti dënimin skandaloz dhe ndjekjen penale të motivuar politikisht.

Deri më 27 nëntor, afati i njoftimit të ankesës, Perlleshi i lë apelin avokatëve. Roli i diasporës, thotë ai, është tjetër: zë i disiplinuar për drejtësi, paanësi dhe proces të rregullt, jo hakmarrje. Rezultati i drejtë, sipas tij, mbron dy gjëra njëherësh: përgjegjësinë individuale mbi prova dhe të vërtetën historike se lufta e Kosovës për liri ishte luftë e ligjshme për liri.

Ky tekst është përgatitur për numrin 4 të Journal Magazine, me temë Rubio, Grenell dhe procesin ndaj Thaçit në Hagë. Perlleshi e mbyll bisedën aty ku e hapi: një vendim gjykate nuk e zëvendëson historinë e luftës

Journal Magazine: Në bisedën tuaj me Nik Gjonajn thatë se vendimi për Thaçin duhet të lexohet si një i tërë. Çfarë doni të thoni me këtë?

David Përlleshi: Kur themi se duhet ta shikosh këtë si një të tërë, dua të them se nuk mund ta shikosh Hashim Thaçin ose UÇK-në pa e kuptuar pse ekzistonte UÇK-ja në radhë të parë.

UÇK-ja nuk u shfaq rastësisht. Shqiptarët e Kosovës po përballeshin me shtypje, dhunë, zhvendosje me forcë, gjenocid dhe mizori nga duart e forcave serbe. Kjo histori ka rëndësi. Vetë gjykatat ndërkombëtare kanë konstatuar se forcat serbe dhe jugosllave kryen një fushatë të organizuar dhune kundër civilëve shqiptarë të Kosovës, duke përfshirë vrasje dhe zhvendosje me forcë të qindra mijëra njerëzve.

Kjo nuk do të thotë që individët duhet të jenë mbi ligjin. Ata nuk duhet të jenë. Por ka një ndryshim midis mbajtjes përgjegjëse të dikujt për një akt specifik që mund të provohet përtej çdo dyshimi të arsyeshëm dhe lejimit të një gjykimi për të rishkruar historinë e një lëvizjeje të tërë çlirimtare.

Kjo ishte në të vërtetë pika që unë dhe Niku po diskutonim. UÇK-ja iu përgjigj thirrjes kur shqiptarët e Kosovës po luftonin për mbijetesën e tyre, lirinë e tyre dhe në fund të fundit të drejtën e tyre për të përcaktuar të ardhmen e tyre. Nuk mund ta vësh në gjyq të gjithë UÇK-në ose luftën e Kosovës për liri.

Gjithashtu besoj se ka pasur një element politik që e rrethon këtë proces dhe që nuk mund të injorohet thjesht. Richard Grenell tani i ka karakterizuar publikisht këto ndjekje penale si të motivuara politikisht. Pavarësisht nëse dikush pajtohet me të apo jo, kjo kritikë meriton të merret seriozisht në vend që të hidhet poshtë.

Journal Magazine: Si reagoi komuniteti shqiptaro-amerikan në ditët pas vendimit të 16 shtatorit?

David Përlleshi: Reagimi ishte emocional, i menjëhershëm dhe, nga ajo që pashë, në mënyrë dërrmuese një reagim zhgënjimi dhe zemërimi.

Për shqiptaro-amerikanët, kjo nuk është ndonjë ngjarje e largët historike. Pothuajse çdo familje shqiptare ka një lidhje me atë që ndodhi në Kosovë. Njerëzit humbën të afërmit. Familjet u zhvendosën. Njerëzit lanë jetën e tyre në Amerikë dhe Evropë për t'iu përgjigjur thirrjes në Kosovë. Kjo histori është ende shumë personale.

Dhe e patë atë reagim publikisht. Shqiptaro-amerikanët demonstruan në Times Square një ditë pas vendimit dhe më vonë jashtë Kombeve të Bashkuara. Demonstrata të ngjashme u zhvilluan në të gjithë diasporën.

Mendoj se një pjesë e madhe e zemërimit vjen nga ndjesia se historia po shihet pa kontekstin e saj të plotë. Njerëzit shohin burra që ndihmuan në luftën për çlirimin e Kosovës të dënohen me dekada në burg dhe natyrshëm pyesin nëse drejtësia është zbatuar në mënyrë të barabartë për të gjithë ata që janë përgjegjës për atë që ndodhi në atë luftë.

Kjo është arsyeja pse kjo shkon përtej Thaçit. Për shumë shqiptarë, shqetësimi është se si historia do ta kujtojë UÇK-në dhe luftën e Kosovës për liri. Cilado qoftë gjykimi përfundimtar që bëhet për individët, UÇK-ja dhe lufta e Kosovës për çlirim nuk duhet të vihen në gjyq së bashku me ta.

Journal Magazine: Nga pozicioni juaj, çfarë ka thënë Richard Grenell për rastin dhe çfarë do të thotë kjo për Kosovën?

David Përlleshi: Grenell ka qenë jashtëzakonisht i qartë. Ai e quajti dënimin e Thaçit "skandaloz", i përshkroi ndjekjet penale si politike dhe bëri thirrje që financimi amerikan i procesit të ndalet. Ai shkoi edhe më tej dhe argumentoi se udhëheqja politike e Kosovës duhet të veprojë për të shpërbërë Dhomat e Specializuara.

Mendoj se komentet e tij kanë rëndësi sepse ato sfidojnë idenë se vënia në dyshim e këtij procesi në një farë mënyre do të thotë të jesh kundër drejtësisë ose sundimit të ligjit. Mund të besosh thellësisht në drejtësi dhe prapë të besosh se një proces gjyqësor është politizuar.

Për Kosovën, mendoj se mësimi më i madh është se nuk mund të kemi frikë të vëmë në pikëpyetje institucionet thjesht sepse ato janë institucione ndërkombëtare. Drejtësia duhet të jetë drejtësi pavarësisht se kush e administron atë.

Dhe mendoj se këtu ekziston një çështje më e gjerë historike. Ballkani ka kaluar breza duke jetuar me kufij, marrëveshje politike dhe konflikte të ndikuara shumë nga fuqitë e jashtme. Ka diçka të vështirë në të parit e institucioneve ndërkombëtare që tani japin gjykime përfundimtare për njerëzit që dolën nga konfliktet e formësuara nga ajo histori.

Kjo nuk do të thotë që Kosova duhet të largohet nga Amerika apo Perëndimi. Përkundrazi. Amerika luajti një rol të jashtëzakonshëm në lirinë e Kosovës dhe marrëdhënia midis Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara është jashtëzakonisht e rëndësishme. Por miqësia duhet të na lejojë gjithashtu të themi kur besojmë se diçka nuk shkon.

Journal Magazine: Cila është linja e Departamentit të Shtetit, siç e kuptoni ju, nën drejtimin e Sekretarit Rubio?

David Përlleshi: Qëndrimi i Departamentit të Shtetit pas vendimit ka qenë i ndryshëm nga ai i Grenell. Një zëdhënës i Departamentit të Shtetit tha se Shtetet e Bashkuara e respektojnë vendimin, mbështesin llogaridhënien, procesin e rregullt ligjor dhe sundimin e ligjit, dhe u bëri thirrje të gjitha palëve të respektojnë vendimin e gjykatës dhe të shmangin retorikën nxitëse.

Unë e respektoj Departamentin e Shtetit dhe Sekretarin Rubio, por pikëpamja ime personale është e ndryshme për këtë vendim.

Në të njëjtën kohë, mendoj se është e rëndësishme të mos ngatërrohet mospajtimi mbi këtë rast me qëndrimin e Amerikës ndaj vetë Kosovës. Sekretari Rubio ka thënë këtë vit se Shtetet e Bashkuara mbeten të palëkundura në mbështetjen e tyre për sovranitetin dhe integritetin territorial të Kosovës.

Kjo është e rëndësishme për mua sepse sovraniteti është në qendër të mënyrës se si e shoh unë të gjithë këtë çështje.

Sa herë që një popull lufton për lirinë, sovranitetin dhe të drejtën për të ekzistuar dhe për t'u vetëqeverisur në tokën e vet, unë besoj se kjo kauzë nuk është vetëm fisnike, por është një e drejtë hyjnore dhe një detyrë themelore e mbijetesës . Kjo nuk do të thotë që çdo veprim i ndërmarrë gjatë luftës justifikohet automatikisht. Do të thotë që kauza themelore e lirisë, vetëvendosjes dhe ruajtjes së një populli nuk duhet të kriminalizohet kurrë.

Amerika duhet ta kuptojë këtë parim më mirë se pothuajse çdo vend në botë. Vendi ynë ekziston sepse njerëzit vendosën se kishin të drejtë të përcaktonin të ardhmen e tyre.

Journal Magazine: Afati i fundit për njoftimin e ankesës është 27 nëntori. Çfarë mund të bëjë në mënyrë të dobishme diaspora para kësaj date?

David Përlleshi: Së pari, diaspora duhet të mbetet e angazhuar, e informuar dhe e bashkuar. Afati i fundit i 27 nëntorit është real. Paneli i Apelit zgjati afatin si për mbrojtjen ashtu edhe për prokurorinë për të paraqitur njoftime apelimi.

Por ne gjithashtu duhet ta kuptojmë rolin tonë. Apeli ligjor u përket avokatëve dhe duhet të luftohet përmes procesit ligjor. Roli i diasporës është i ndryshëm.

Ne mund t’i bëjmë zërat tanë të dëgjohen në mënyrë paqësore. Mund të komunikojmë me përfaqësuesit tanë të zgjedhur. Mund t’u kërkojmë politikëbërësve amerikanë ta shqyrtojnë me kujdes procesin, të kërkojnë drejtësi dhe të këmbëngulin që historia e Kosovës dhe rrethanat rreth çlirimit të saj të mos rishkruhen përmes një procesi gjyqësor.

Por mendoj se mesazhi ynë duhet të mbetet i disiplinuar: drejtësi, paanësi dhe proces i rregullt ligjor. Jo hakmarrje dhe jo armiqësi ndaj institucioneve thjesht sepse nuk jemi dakord me një rezultat.

Ne duhet të bëjmë pyetje të vështira dhe të kërkojmë që procesi i apelimit të jetë plotësisht i lirë nga ndikimi politik. Nëse ka pasur gabime në vendim, procesi i apelimit ekziston për t'i korrigjuar ato.

Journal Magazine: Çfarë rezultati do ta konsideronit të drejtë për Kosovën dhe për personat e përmendur në vendim?

David Përlleshi: Për mua, një rezultat i drejtë është ai që bazohet tërësisht në prova, drejtësi dhe paanësi. Jo në politikë dhe që nuk lejon që ndjekja penale e individëve të shndërrohet në një ndjekje penale të çlirimit të Kosovës.

Unë besoj se ky vendim meriton të rrëzohet ose të korrigjohet materialisht në apel nëse gjyqtarët e apelit arrijnë në përfundimin se gjetjet nuk mund t'i rezistojnë këtij shqyrtimi.

Dhe unë mendoj se historia ka rëndësi këtu.

Ka momente kur vendimi i një gjykate dhe gjykimi i historisë nuk janë në fund të fundit e njëjta gjë.

Nelson Mandela është ndoshta një nga shembujt më të qartë. Ai u dënua me burgim të përjetshëm pas Gjyqit Rivonia. Sot, bota e kujton Mandelën jo kryesisht si një të burgosur të dënuar, por si një nga simbolet e mëdha të historisë së çlirimit dhe pajtimit. Kjo nuk i bën rrethanat e Mandelës identike me ato të Thaçit, dhe unë nuk pretendoj se janë. Poenta ime ka të bëjë me lentet përmes të cilave historia i sheh përfundimisht luftërat për liri.

Unë besoj se një ditë mund ta shohim këtë vendim në një mënyrë shumë të ndryshme. Mund të konkludojmë se politika ndikoi në një proces që duhej të mbështetej vetëm në shtyllat e drejtësisë dhe të paanshmërisë.

Historia e vetë Amerikës na mëson diçka të ngjashme. Ky vend lindi sepse njerëzit vendosën se kishin të drejtën e lirisë, sovranitetit dhe vetëvendosjes.

Ky parim është më i madh se Kosova, Amerika apo çdo individ i vetëm.

Sa herë që një popull lufton për lirinë, sovranitetin dhe të drejtën për të përcaktuar të ardhmen e vet në tokën e vet, kjo kauzë nuk duhet trajtuar kurrë si thelbësisht e gabuar. Historia ka treguar vazhdimisht se përpjekjet për liri mund të jenë të vështira, të papërsosura dhe ndonjëherë të dhunshme. Kjo nuk do të thotë që çdo akt i kryer në ato përpjekje është i justifikuar. Do të thotë që nuk mund ta harrojmë pse ekzistonte lufta në radhë të parë.

Kosova ekziston sot sepse njerëzit ishin të gatshëm të luftonin për atë liri dhe sepse Shtetet e Bashkuara dhe aleatët tanë në fund të fundit e kuptuan se diçka duhej bërë.

Pra, për mua, një rezultat i drejtë mbron dy gjëra në të njëjtën kohë: drejtësinë individuale të bazuar në prova aktuale dhe të vërtetën historike se lufta e Kosovës për liri ishte një luftë legjitime për liri.

Dhe çfarëdo që t’u ndodhë individëve të përmendur në këtë vendim, çlirimi i Kosovës dhe burrat e gratë që iu përgjigjën kësaj thirrjeje nuk duhet të gjykohen kurrë bashkë me ta/Journal Magazine/